Veelgestelde vragen
Op deze pagina treft u een overzicht aan van de meest gestelde vragen tijdens de gesprekken met cliënten over het onderwerp reïntegratie. Op veler verzoek hebben wij deze vragen gebundeld op één pagina.







Wat wordt verstaan onder reïntegratie?  
De term reïntegratie verwijst zowel naar het bevorderen van een snelle, gezonde terugkeer naar werk op korte termijn, als naar de terugkeer naar werk in brede zin binnen of buiten de huidige functie of organisatie na een lange verzuimperiode. Hierbij leveren werknemer, werkgever en reïntegratiebedrijf een gezamenlijke inspanning.

Wat houdt reïntegratie in?  
Reïntegratie is het geheel van activiteiten dat nodig is om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan duurzame betaalde arbeid te helpen en daarmee een (mogelijke) uitkeringssituatie te voorkomen of te minimaliseren.

Wat is het doel van reïntegratie?  
Het doel van reïntegratie is mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan duurzame betaalde arbeid te helpen. Door mensen die nog kunnen werken terug te leiden naar werk, wordt een belangrijk maatschappelijk doel gediend: het sociale vangnet toegankelijk houden voor mensen die er echt op aangewezen zijn.

Wanneer is reïntegratie aan de orde?  
Wanneer blijkt dat iemand op eigen houtje niet meer, of alleen met zeer veel moeite, aan passend werk kan komen, is reïntegratie aan de orde. Diverse situaties waaruit reïntegratie kan plaatsvinden zijn door de wetgever duidelijk omschreven. Bijvoorbeeld reïntegratie vanuit ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. Ook zijn voor die situaties verantwoordelijke partijen aangewezen.

Waarom is reïntegratie nodig? 
Reïntegratie is nodig indien er sprake is van een afstand tot de arbeidsmarkt. Deze afstand kan onder meer zijn ontstaan door ziekte of gebrek of door onvoldoende aansluiting van ervaring en opleiding op de eisen van de arbeidsmarkt. Daarnaast kan het zo zijn dat een kandidaat meer in onmogelijkheden denkt, dan zich te concentreren op datgene wat hij wel kan. Of misschien heeft een kandidaat verwachtingen die niet waargemaakt kunnen worden. Resultaat van dit alles kan zijn dat het zeer moeilijk wordt om passende, betaalde arbeid te verkrijgen. Ondersteuning in de vorm van begeleiding en coaching tijdens het reïntegratieproces kan de kansen van een kandidaat aanmerkelijk vergroten.

Wat is het maatschappelijk belang van reïntegratie?  
Nederland heeft bijna een miljoen mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering. In de huidige economische situatie neemt de werkloosheid met rasse schreden toe. Ook zijn veel mensen aangewezen op een bijstandsuitkering. Toch zijn er al jarenlang veel vacatures die niet gevuld kunnen worden, zelfs in tijden van economische teruggang. Wil de verzorgingsstaat in de toekomst betaalbaar blijven op een manier die maatschappelijk gewenst is, dan is het van belang dat meer mensen aan een baan geholpen worden en uit een uitkeringssituatie raken. Wanneer iemand langdurig buiten het arbeidsproces valt, nemen de kansen op het vinden van werk af. Bovendien raken mensen in een uitkeringssituatie vaker in een sociaal isolement. Dit is voor niemand bevorderlijk.

Welke partijen zijn betrokken bij reïntegratie?  
Allereerst is er de persoon die gereïntegreerd gaat worden. Deze wordt in het reïntegratietraject ook wel kandidaat of cliënt genoemd. Verder kunnen werkgevers, het UWV, gemeentes, brancheorganisaties, Arbo-diensten, reïntegratiebedrijven, het CWI, verzekeraars, Ondernemingsraad en de regering een rol spelen.

Wat is de rol van het UWV?  
Het UWV draagt de verantwoordelijkheid voor reïntegratie van arbeidsgehandicapten zonder arbeidsovereenkomst en voor werklozen met WW-rechten. Voor de groep arbeidsgehandicapten geldt dat het UWV tracht intensief contact te houden; voor de groep werklozen met WW-rechten, wordt dit voornamelijk gedaan door het CWI. Het UWV beslist over het toekennen van uitkeringen op grond van de wetten WAO, WAZ, WW en WAJONG en behandelt aanvragen voor subsidies op grond van de Wet Rea. Het daadwerkelijke reïntegreren wordt door het UWV uitbesteed aan reïntegratiebedrijven, waarmee in een aanbestedingsprocedure contracten worden afgesloten.

Wat is de rol van gemeentes?  
Gemeentes zijn verantwoordelijk voor langdurig werklozen met een bijstandsuitkering of een uitkering op grond van de wetten IOAZ en IOAW, werklozen met een nabestaandenuitkering of niet-uitkeringsgerechtigden, zoals herintre(e)d(st)ers. Gemeentes beschikken over diverse middelen om reïntegratie mogelijk te maken. Zo kunnen mensen op grond van de Wet Sociale Werkvoorziening begeleid werken bij ofwel een gewone werkgever, ofwel bij een sociaal werkvoorzieningbedrijf. Een andere mogelijkheid is gebruik te maken van de mogelijkheden van de Wet Inschakeling Werkzoekenden (WIW). Dan wordt ofwel voor een werkervaringsplaats gekozen, ofwel voor een WIW-dienstbetrekking. ID-banen, vroeger beter bekend als Melkert-banen, zijn ook geschikt als opstap naar reguliere arbeid. Tenslotte zijn gemeentes verantwoordelijk om mensen met een erg grote afstand tot de arbeidsmarkt, voor wie bovenstaande mogelijkheden (nog) niet aan de orde zijn, perspectief te bieden door sociale activering. Het doel hiervan is betrokken te blijven bij de maatschappij en te voorkomen dat men in een sociaal isolement raakt. Hierbij valt te denken aan vrijwilligerswerk. Vanaf 1 januari 2004 krijgen gemeentes een actievere rol en meer beleidsvrijheid, door invoering van de Wet Werk en Bijstand, die bovenstaande regelingen zal vervangen.

Wat is de rol van het CWI?  
Het Centrum Werk en Inkomen is een zelfstandig bestuursorgaan, ontstaan uit een samenwerkingsverband van gemeentes, uitvoeringsinstanties en het arbeidsbureau. De belangrijkste taken van het CWI zijn het registreren van werkzoekenden en vacatures van werkgevers, het voordragen van geschikte werkzoekenden voor vacatures bij werkgevers, het verstrekken van informatie over de arbeidsmarkt aan werkgevers en werkzoekenden, het doen van arbeidsmarktonderzoek en het adviseren van UWV en gemeentes.

Wat is de rol van brancheorganisaties?  
Omdat reïntegratie van zieke medewerkers een activiteit is waar veel werkgevers onvoldoende kennis voor in huis hebben, is het mogelijk deze kennis op brancheniveau te organiseren. Brancheorganisaties kunnen een grote rol spelen bij de inhoud van contracten met bijvoorbeeld reïntegratiebedrijven en Arbo-diensten. Vaak zijn zij ook betrokken bij de onderhandelingen over deze contracten.

Wat is de rol van individuele werkgevers?  
Werkgever en werknemer tezamen zijn verantwoordelijk voor reïntegratie vanuit verzuim. Ze zijn gehouden zich in te spannen om terugkeer in het eigen bedrijf mogelijk te maken. Lukt dit niet, dan zijn zij verantwoordelijk voor reïntegratie van hun zieke medewerkers bij andere werkgevers. Bovendien zijn werkgevers verantwoordelijk voor loondoorbetaling bij ziekte gedurende het eerste ziektejaar. Vanaf 1 januari 2004 geldt deze verantwoordelijkheid ook voor het tweede ziektejaar.

Het leveren van zichtbare inspanningen om de medewerker snel en op gezonde wijze terug te laten keren naar passend werk. Van belang is om deze inspanningen te (laten) monitoren en vast te leggen.

Wat is de rol van de Arbo-dienst?  
Elke werkgever die arbeid laat verrichten in loondienst, is verplicht zich aan te sluiten bij een gecertificeerde Arbo-dienst. Arbo-diensten hebben een belangrijke rol in onder meer de begeleiding van zieke medewerkers. Meer en meer gaan Arbo-diensten zich ook richten op preventie van ziekteverzuim en reïntegratie van zieke medewerkers. Voor dit laatste worden ook vaak afspraken gemaakt met reïntegratiebedrijven.

De arbodienst heeft in het nieuwe Poortwachtermodel een aantal verplichtingen gekregen:

  • risicoanalyse, vaststellen van de aard van de klachten
  • advies binnen 6 weken, leveren van een concreet behandelplan
  • aanleveren van afgeronde informatie voor het reïntegratiedossier

Afgezien hiervan is de arbodienst een aangewezen partner om het traject van reïntegratie te coördineren en door te verwijzen naar specialisten als een psycholoog of fysiotherapeut met wie een bewezen samenwerkingsrelatie bestaat. De casemanager bij de arbodienst monitort de voortgang van de behandeling en de terugkoppeling aan de werkgever. Van belang is om in het contract met de arbodienst vast te leggen welke rol zij in het proces spelen en wat sancties zijn wanneer in gebreke wordt gebleven.

Wat is de rol van verzekeraars?  
Omdat veel werkgevers zich hebben verzekerd voor de kosten van verzuim, hebben de verzekeraars er belang bij dat verzuim niet langer duurt dan nodig. Dit beperkt hun schadelast. Verzekeraars gaan steeds vaker samenwerkingsverbanden aan met Arbo-diensten en reïntegratiebedrijven. Tevens stellen ze eisen aan bijvoorbeeld de volledigheid van het pakket diensten dat werkgevers bij Arbo-diensten afnemen. Bij langdurig verzuim zijn ze vaak actief betrokken bij wachttijdbemiddeling.

Wat is de rol van Arboconvenanten?  
Een Arboconvenant is een afspraak tussen de overheid en een bepaalde bedrijfstak met als doel de arbeidsrisico’s in die bedrijfstak aan te pakken. Arboconvenanten hebben een positieve werking op terugdringing van ziekteverzuim. Naast de overheid zijn werkgevers en werknemers uit een bepaalde bedrijfstak betrokken bij de totstandkoming van een Arboconvenant. In een Arboconvenant kunnen afspraken worden gemaakt over reïntegratie van zieke werknemers.

Wat is de rol van de regering met betrekking tot reïntegratie?  
Het is in het landsbelang dat iedereen die kan werken, ook weer aan het werk gaat. De regering voert momenteel een beleid dat als doel heeft het sociale vangnet alleen nog open te stellen voor diegenen die er echt gebruik van moeten maken. Reïntegratie wordt meer en meer een verantwoordelijkheid van het individu zelf; een actieve houding is vereist. Reïntegratietrajecten moeten worden aangeboden aan de private markt, in de vorm van geheel of gedeeltelijke resultaatfinanciering. Dit houdt in dat een reïntegratiebedrijf pas betaald krijgt als het resultaat, het krijgen van werk, gehaald is, of slechts een deel van de gemaakte kosten vergoed krijgt. Werkgevers worden steeds meer verantwoordelijk gesteld voor reïntegratie van hun eigen medewerkers. De regering zet deze kaders uit.

Wat is de rol van reïntegratiebedrijven?  
Sinds enkele jaren is de reïntegratiemarkt geprivatiseerd. Voorheen was reïntegratie van arbeidsongeschikte en werkloze personen een taak van Arbeidsvoorziening. Nu zijn het de reïntegratiebedrijven die bovengenoemde personen terugleiden naar betaalde arbeid. Deze personen komen bij hen in bemiddeling via (een aanbestedingsproces van) UWV en gemeenten of via werkgevers. Sinds 1 januari 2003 zijn ook werkgevers verplicht hun zieke medewerkers te reïntegreren bij andere werkgevers, als blijkt dat herplaatsing intern niet meer mogelijk is. Op deze markt, die van de individuele werkgever, worden reïntegratiebedrijven ook steeds meer actief. Ze krijgen meer en meer een rol bij herplaatsing bij de eigen werkgever (ook wel reïntegratie eerste spoor genoemd) en bij herplaatsing bij een andere werkgever (ook wel reïntegratie tweede spoor genoemd).

Vanuit welke situaties is reïntegratie mogelijk?  
Reïntegratie is mogelijk vanuit een situatie van verzuim, vanuit een situatie van arbeidsongeschiktheid en vanuit een situatie van werkloosheid.

Hoe werkt reïntegratie vanuit verzuim?  
Bij reïntegratie vanuit verzuim wordt een werknemer, die uitgevallen is wegens ziekteverzuim, begeleid bij terugkeer naar werk. In eerste instantie zal terugkeer naar de eigen werkplek het doel zijn. Hier kunnen aanpassingen in werk of werkplek voor nodig zijn. Lukt dit niet, dan zal het vinden van een andere, passende functie bij dezelfde werkgever het doel zijn. Blijkt dit niet mogelijk, dan wordt gezocht naar een passende functie bij een andere werkgever.

Hoe werkt reïntegratie vanuit arbeidsongeschiktheid?  
Bij reïntegratie vanuit arbeidsongeschiktheid wordt een werknemer door zijn werkgever ondersteund in zijn reïntegratieproces (al dan niet samen met een reïntegratiebedrijf) of wordt een kandidaat door het UWV overgedragen aan een reïntegratiebedrijf. Na een intakefase, waarin reïntegratiebedrijf en kandidaat overeenstemming bereiken over een plan voor reïntegratie, dient het reïntegratiebedrijf dit plan in bij het UWV ter goedkeuring. Na goedkeuring begeleidt het reïntegratiebedrijf de kandidaat bij zijn terugkeer naar betaalde arbeid, volgens het afgesproken plan. Tussentijds rapporteert het reïntegratiebedrijf aan het UWV over de voortgang. Als de kandidaat in een nieuwe betrekking is begonnen, zal het reïntegratiebedrijf hem en vaak ook de nieuwe werkgever in een proces van nazorg bijstaan.

Hoe werkt reïntegratie vanuit werkloosheid op grond van de WW?  
Bij reïntegratie vanuit werkloosheid op grond van de WW wordt een kandidaat door het UWV overgedragen aan een reïntegratiebedrijf, waarmee het UWV een contract heeft afgesloten. Na een intakefase, waarin reïntegratiebedrijf en kandidaat overeenstemming bereiken over een plan voor reïntegratie, dient het reïntegratiebedrijf dit plan in bij het UWV ter goedkeuring. Na goedkeuring begeleidt het reïntegratiebedrijf de kandidaat bij zijn terugkeer naar betaalde arbeid, volgens het afgesproken plan. Tussentijds rapporteert het reïntegratiebedrijf aan het UWV over de voortgang. Als de kandidaat in een nieuwe betrekking is begonnen, zal het reïntegratiebedrijf hem en vaak ook de nieuwe werkgever in een proces van nazorg bijstaan.

Hoe werkt reïntegratie vanuit werkloosheid op grond van de bijstand?  
Een allereerste vereiste is dat de werkloze ingeschreven moet staan als werkzoekende bij het CWI. Is het binnen een half jaar niet mogelijk om een betaalde baan te vinden, dan stelt de gemeente op advies van het CWI een trajectplan vast. Een dergelijk traject kan onder meer scholing, cursussen, hulpverlening en het opdoen van werkervaring omvatten. Hiervoor wordt vaak gebruik gemaakt van een reïntegratiebureau. Daarnaast kan, als een kandidaat langer dan een jaar werkloos is, het CWI een positief advies geven voor een WIW-baan of WIW-werkervaringsplaats. Een andere mogelijkheid is werken in een gesubsidieerde baan, ID-baan (ook wel Melkert-baan). Tenslotte is er de mogelijkheid om begeleid te gaan werken bij ofwel een gewone werkgever, ofwel een sociale werkvoorzieningplaats. Deze mogelijkheid komt voort uit de Wet Sociale Werkvoorziening. Om hiervoor in aanmerking te komen kan de kandidaat zelf, het CWI of de gemeente hiertoe een verzoek indienen bij de indicatiecommissie. Bij bovengenoemde mogelijkheden kunnen reïntegratiebedrijven ook een rol spelen; dit gebeurt steeds vaker. Met ingang van 1 januari 2004, als de Wet Werk en Bijstand veel van de bovengenoemde regelingen vervangt, moeten gemeenten 70% van hun budget om uitkeringsgerechtigden te begeleiden naar werk aanbesteden bij reïntegratiebedrijven.

Wanneer moet er een reïntegratieplan worden opgesteld?  
In geval van dreigend langdurig ziekteverzuim (bijv. aanhoudende spanningsklachten, langdurende fysieke of somatische aandoeningen) wordt vanaf week 6 een reïntegratiedossier aangelegd door de werkgever. Uiterlijk in de 8ste week na de ziekmelding wordt er tot een plan van aanpak tussen werkgever en werknemer gekomen.

Wat is een plan van aanpak in het kader van reïntegratie?  
Een plan van aanpak maakt onderdeel uit van het reïntegratiedossier. Hierin wordt door werkgever en werknemer vanaf de 8ste week na ziekmelding aangegeven welke acties worden ondernomen in het kader van herstel en reïntegratie. De aangestelde casemanager beheert het dossier en de voortgang. Tussentijds wordt door werkgever en werknemer geëvalueerd. Dit kan aanleiding geven tot bijstelling van het plan van aanpak. De arbodienst kan adviseren over gewenste interventies, zoals inschakeling van paramedici.

Wat te doen bij dreigende WAO-toetreding?  
Na 13 weken ziekte meldt de werkgever dit bij het UWV. In de 8ste maand wordt een reïntegratieverslag opgesteld op basis van het reïntegratiedossier. In het verslag staan de inspanningen van werkgever en werknemer beschreven om tot herstel en terugkeer naar het werk te komen. De arbodienst levert het medisch gedeelte voor het verslag aan. Wanneer aan het einde van het eerste ziektejaar de reïntegratie nog niet volledig is, kan verlenging van de wachttijd met maximaal een jaar bij het UWV worden aangevraagd. De UWV beoordeelt of beide partijen voldoende inspanningen hebben verricht.

Wat is een reïntegratiedossier?  
In het reïntegratiedossier worden alle activiteiten van werkgever en werknemer in het kader van werkhervatting vastgelegd. De arbodienst beheert het medisch gedeelte van het dossier.

Welke activiteiten vallen onder reïntegratiebegeleiding?  
Reïntegratiebegeleiding kan gericht zijn op fysiek, somatisch en/ of psychisch herstel bij ziekte, gericht dus op voortzetting van de loopbaan.

Wat zijn signalen voor vroegtijdige onderkenning van burnout en spanningsklachten?  
Preventie en vroegtijdige signalering zijn van belang om spanningsklachten geen langdurig karakter te laten krijgen. Signalen die de werkomgeving kan opvangen zijn:

  • (gerapporteerde) concentratie- en aandachtsproblemen
  • constante gejaagdheid
  • (zichtbare) vermoeidheid, ook na het weekend
  • onrustige slaap
  • cynisme en snelle irritatie
  • emotionele labiliteit
  • afgenomen niveau van functioneren en van ervaren professionaliteit
  • toename van uiteenlopende lichamelijke klachten

Deze signalen kunnen aanleiding zijn voor een (preventief) consult bij de huis- of bedrijfsarts. Bij vroegtijdige signalering kan tevens gewerkt worden aan stressmanagement en het aanpakken van stressbronnen op de werkplek.

Hoe voorkom ik burnout?  
Tijdige signalering van de klachten en de volgende maatregelen:

  • stressmanagementprogramma: analyse van spanningsniveau, spanningsbronnen en spanningsreducerende maatregelen, gevolgd door een gestructureerde, actieve aanpak
  • training in assertieve vaardigheden
  • training timemanagement
  • loopbaan(her)oriëntatie: coaching en loopbaanadvisering

Tevens kan vanuit de organisatie geprobeerd worden stressbronnen weg te nemen (tijdelijk extra personele inzet, bijstellen werkprocessen, bevorderen werksfeer).

Waaruit bestaat een reïntegratietraject bij spanningsklachten?  
Bij spanningsklachten varieert de mate van fysieke en mentale overbelasting. Ook zijn de oorzakelijke factoren binnen en buiten het werk divers. Een reïntegratietraject bestaat doorgaans uit de volgende onderdelen:

  • fysiek herstel; zelfcontroleprogramma gericht op spanningsreductie, reactivering en aanleren van stressmanagementtechnieken
  • beïnvloeden van automatische gedrags- en gedachtepatronen
  • opstellen reïntegratieplan; in overleg met medewerker en leidinggevende bepalen van de randvoorwaarden voor een gezonde terugkeer
  • terugvalpreventie; coaching van de medewerker en versteviging van verworven inzichten

Afhankelijk van de aard en aanleiding van de spanningsklachten wordt aandacht besteed aan:

  • timemanagement
  • assertiviteit
  • loopbaan(her)oriëntatie en functieverandering

Hoe wordt terugkeer naar het werk besproken?  
Om terugkeer naar het werk te bespreken (uiterlijk 8 weken na start van de psychologische begeleiding) komen medewerker, leidinggevende en behandelaar bij elkaar voor het opstellen van een concreet reïntegratieplan. Hierin worden de doelen met betrekking tot terugkeer bepaald, wordt de opbouw in dagdelen vastgesteld evenals de aard van de werkzaamheden gedurende het reïntegratietraject. Ook kan het goed zijn dat leidinggevende, casemanager en medewerker hierover onderling afspraken maken.

Wat mag ik van een reïntegratiebedrijf verwachten?  

  • snelle plaatsbaarheid van medewerkers na aanmelding
  • transparante informatie over behandeling, aanpak en doelen
  • geregelde terugkoppeling
  • initiatieven tot overleg en afstemming ten aanzien van reïntegratie en, of functieverandering
  • actieve betrokkenheid bij preventie van terugval in het klachtenpatroon

Welke factoren kunnen een succesvolle reïntegratie belemmeren?  

  • negatieve werksfeer
  • overbelasting
  • gebrek aan ervaren steun van leidinggevenden en collega’s
  • onzekerheid over vervolgstappen
  • weinig regelmogelijkheden in de functie en in de werkomgeving
  • medewerker bewaakt onvoldoende de eigen grenzen van belastbaarheid (bijvoorbeeld door gebrek aan assertiviteit, groot verantwoordelijkheidsgevoel)
  • belastende factoren in het privé-leven Welke factoren bevorderen een succesvolle reïntegratie?
  • goed contact met de leidinggevende(n)
  • plezierige omgang tussen collega’s
  • goed voorbereide terugkomst van de medewerker: vaste werkplek, duidelijke taken
  • actieve probleemsignalering en –aanpak door medewerker

Wat zijn de verplichtingen van de werknemer bij ziekte en reïntegratie?  

  • het volgen van voorschriften
  • meewerken aan reïntegratiemaatregelen
  • meewerken aan het plan van aanpak
  • passend werk accepteren

Wat zijn de sancties die een medewerker opgelegd kan krijgen als hij zich niet houdt aan de verplichtingen?

  • stopzetten loondoorbetaling
  • opzeggen arbeidsovereenkomst
  • weigeren van het verstrekken van een WAO-uitkering door UWV
 
Disclaimer